[109] Thẩm quyền giải thích điều ước quốc tế

Một điều ước quốc tế có thể được nhiều bên giải thích trong nhiều trường hợp khác nhau, ví dụ các quốc gia ký kết, các cơ quan tài phán, tổ chức quốc tế liên chính phủ, tổ chức phi chính phủ, các công ty, tổ chức và cá nhân (học giả). Tuy nhiên chỉ có một số ít trong các bên đó thực sự có quyền giải thích có giá trị (authoritative interpretation) một điều ước quốc tế – tạm gọi là giải thích chính thức. Giải thích của những bên còn lại mang tính chức tham khảo, không có bất kỳ giá trị pháp lý – tạm gọi là giải thích không chính thức.[1] Lưu ý rằng cần phân biệt giữa giá trị pháp lý và tính chính xác của nội dung giải thích, ví dụ như giải thích của học giả không có giá trị pháp lý nhưng không có nghĩa là giải thích sai.

  1. Thẩm quyền giải thích điều ước quốc tế của các bên ký kết

Giải thích điều ước quốc tế trước hết và đương nhiên thuộc về quyền của các bên ký kết.[2] Các bên ký kết là chủ thể xác lập nên các điều ước quốc tế theo ý chí chung của họ nhằm tạo ra quyền và nghĩa vụ cho chính mình. Do đó, đương nhiên họ có quyền giải thích các quy định do chính mình xác lập – nói cách khác, nguyên tắc ở đây là chủ thể có quyền năng xác lập các quy định pháp lý thì cũng có quyền năng giải thích các quy định đó. Quyền năng ký kết điều ước quốc tế đồng thời cũng tương ứng với quyền năng giải thích điều ước quốc tế.

Cũng lưu ý rằng quyền giải thích điều ước của các bên ký kết là quyền tập thể, theo nghĩa, nội dung giải thích chỉ có giá trị pháp lý nếu được tất cả các bên đồng ý. Tuyên bố giải thích đơn phương không có giá trị pháp lý đối với các bên ký kết khác, trừ khi được tất cả các bên ký kết khác chấp nhận.[3]

Trong một nghiên cứu năm 2001, Ủy ban Luật pháp Quốc tế Liên hợp quốc (ILC) đã có một số nhận định quan trọng về tuyên bố giải thích đơn phương của các quốc gia riêng lẻ. Tuyên bố giải thích được hiểu là “một tuyên bố đơn phương, bất kể tên gọi, được một Quốc gia hay một tổ chức quốc tế đưa ra, và thông qua tuyên bố đó Quốc gia hay tổ chức này muốn cụ thể hóa hay làm rõ ý nghĩa và phạm vi của một điều ước hoặc một số quy định của điều ước.”[4] Lưu ý rằng tuyên bố giải thích và tuyên bố bảo lưu là khác nhau, dù đôi khi rất dễ nhầm lẫn. Tiêu chí phân biệt quan trọng nhất giữa hai loại tuyên bố đơn phương này là mục đích đưa ra tuyên bố: Tuyên bố bảo lưu nhằm sửa đổi hay loại trừ việc áp dụng một một số điều khoản của một điều ước; trong khi, tuyên bố giải thích nhằm làm cụ thể hóa, sáng tỏ ý nghĩa, nội hàm của một điều ước.[5] Tuyên bố giải thích không làm thay đổi nội hàm của điều ước mà các bên đã ký kết.[6]

  1. Giải thích của các cơ quan tài phán và tổ chức quốc tế có thẩm quyền

Bên cạnh các bên ký kết, các cơ quan tài phán hay các cơ quan, tổ chức hay thực thể khác cũng có thể có quyền giải thích điều ước quốc tế nếu được các bên chấp nhận thẩm quyền hay trao quyền. Quyền giải thích điều ước của các cơ quan tài phán và tổ chức quốc tế theo đó là quyền phái sinh do các quốc gia trao cho. Ví dụ, Toà án Công lý Quốc tế (ICJ) có quyền giải thích điều ước quốc tế trong vụ việc tranh chấp được các bên đệ trình và chấp nhận thẩm quyền của Toà, hay như các cơ quan của Liên hợp quốc có quyền giải thích quy định của Hiến chương bao gồm giải thích thông qua việc xin ý kiến tư vấn của Toà ICJ.[7] Một ví dụ khác là Điều 51(1) Hiến chương ASEAN trao quyền giải thích cho Ban thư ký phù hợp với thủ tục do Hội đồng Điều phối ASEAN quy định.

Lưu ý rằng các giải thích này có thể có giá trị chung cho tất cả các bên, hoặc, chỉ trong một số bên tranh chấp trong vụ việc liên quan. Ví dụ như giải thích của Toà ICJ trong phán quyết của mình chỉ ràng buộc các bên trong vụ việc cụ thể đó. Đương nhiên, Tòa có thể trích lại giải thích của mình trong một vụ việc để áp dụng vào một vụ việc khác liên quan đến cùng một điều khoản. Điều này không có nghĩa là nội dung giải thích trong một vụ việc có giá trị pháp lý với tất cả các quốc gia thành viên của cùng một điều ước. Việc trích dẫn và áp dụng lại nội dung giải thích trong các vụ việc trước đây dựa trên việc giải thích đó, theo Tòa, là giải thích chính xác quy định liên quan. Như đã nói ở ngay đầu bài viết, ở đây cần phân biệt rõ giữa giá trị pháp lý và tính chính xác của nội dung giải thích.

Trần H. D. Minh

Lược trích từ: Trần Hữu Duy Minh, ‘Giải thích điều ước quốc tế theo quy định của Công ước Viên năm 1969 và pháp luật Việt Nam’, Tạp chí Nhà nước và Pháp luật, số 10 (366), tháng 10/2018, tr. 77-.

Xem thêm các bài về luật điều ước quốc tế:

  1. Giới thiệu chung về Công ước Viên năm 1969
  2. Định nghĩa “điều ước quốc tế”
  3. Quyền năng và thẩm quyền ký kết điều ước quốc tế
  4. Các bước ký kết điều ước quốc tế
  5. Bảo lưu điều ước quốc tế (xem thêm về Thực tiễn bảo lưu điều ước của Việt Nam)
  6. Hiệu lực của điều ước quốc tế
  7. Áp dụng các điều ước điều chỉnh về cùng một vấn đề (xung đột điều ước)
  8. Hiệu lực pháp lí và việc áp dụng điều ước ở Việt Nam
  9. Thực tiễn áp dụng trực tiếp điều ước quốc tế tại Việt Nam
  10. Sửa đổi, bổ sung điều ước
  11. Vô hiệu điều ước quốc tế
  12. Hủy bỏ, đình chỉ thi hành điều ước quốc tế
  13. Giải thích điều ước quốc tế: Công ước Viên 1969: Giải thích điều ước quốc tế; Các cách tiếp cận ngoài Công ước Viên năm 1969, và Thẩm quyền giải thích điều ước quốc tế.

————————————————————————–

[1] Nguyễn Thị Thuận, ‘Về giải thích điều ước quốc tế’ (2005) 11 Tạp chí Nhà nước và Pháp luật 51.

[2] James Crawford, Brownlie’s Principles of Public International Law, 8th ed. (Oxford University Press 2012) 378.

[3] ILC, Guide to Practice on Reservations to Treaties 2011, Hướng dẫn 1.6.3. và 4.7.3.

[4] Như trên, Mục 1.2. Definition of interpretative declarations, 62 – 63.

[5] Như trên, 68 – 69 [16]-[18].

[6] Như trên.

[7] James Crawford (n 1) 378 – 379.

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Đăng xuất /  Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

Connecting to %s

Create a website or blog at WordPress.com

Up ↑

%d bloggers like this: