[53] Điểm qua các lần xin gia nhập Liên hợp quốc của Việt Nam

Công hàm xin gia nhập – Lịch sử gia nhập Liên hợp quốc của Việt Nam – Điều kiện và thủ tục kết nạp thành viên

Ngày 10 tháng 8 năm 1976 Thủ tướng Phạm Văn Đồng đã ký gửi công hàm xin gia nhập Liên hợp quốc, trong đó tuyên bố Việt Nam chấp nhận mọi nghĩa vụ theo quy định của Hiến chương. Ngày 20 tháng 7 năm 1977, Hội đồng Bảo an thông qua Nghị quyết 413 khuyến nghị Đại hội đồng kết nạp Việt Nam. Ngày 20 tháng 9 năm 1977, Đại hội đồng thông qua Nghị quyết A/RES/32/2 chính thức kết nạp Việt Nam thành thành viên thứ 149 của Liên hợp quốc.

10.8.1976

***

Việt Nam đã ít nhất 05 lần gửi đơn xin gia nhập Liên hợp quốc. Cụ thể:

  1. Theo một số báo chí Việt Nam, vào năm 1946 Chủ tịch Hồ Chí Minh đã gửi đơn xin gia nhập Liên hợp quốc.[1] Tuy nhiên, theo thống kê của Liên hợp quốc, giai đoạn 1946 – 1951, không có đơn nào của Việt Nam Dân chủ Cộng hoà được nhận, đơn đầu tiên là vào năm 1948 và đơn thứ hai vào năm 1952 (xem bên dưới).[2]
  2. Ngày 22/11/1948, ông Trần Ngọc Danh, Trưởng phái đoàn Việt Nam Dân chủ Cộng hoà tại Paris – gửi thư xin gia nhập Liên hợp quốc, kèm theo tuyên bố chấp nhận các nghĩa vụ của Hiến chương. Thư này được ghi nhận lại vào văn bản số S/2780 của Hội đồng Bảo an ngày 17/9/1952. Tại cuộc họp thứ 603 ngày 19/9/1952 đại diện Liên Xô đã đặt câu hỏi cho Ban thư ký Liên hợp quốc lý do tại sao thư này không được công bố và phổ biến như một văn bản chính thức của Hội đồng khi được nhận vào năm 1948. Đại diện Ban thư ký giải thích rằng thực tế thư xin gia nhập của Việt Nam đã được chuyển ngay lập tức cho tất cả thành viên của Hội đồng Bảo an vào tháng 11 năm 1948 theo lệnh của Chủ tịch Hội đồng Bảo an lúc đó.[3] Không rõ lý do vì sao Hội đồng Bảo an không xem xét thư này tại thời điểm đó.
  3. Ngày 29/12/1951, Đại sứ Việt Nam DCCH tại Trung Quốc gửi chuyển tiếp điện tín của Bộ trưởng Ngoại giao Chính phủ Việt Nam Dân chủ Cộng hòa ông Hoàng Minh Giám cho Tổng thư ký Liên hợp quốc xin gia nhập vào Liên hợp quốc. ngoài nhắc lại đề nghị gia nhập Liên hợp quốc ngày 22/11/1948 và cam kết chấp nhận các nghĩa vụ theo Hiến chương, Bộ trưởng Hoàng Minh Giám “phản đối kịch liệt chống lại các bước đi của Chính phủ Pháp nhằm kết nạp vào Liên hợp quốc “Chính phủ” tự xưng của con rối Bảo Đại, người chỉ là công cụ của những kẻ thực dân Pháp và là người không thể đại diện cho nhân dân Việt Nam. Mọi đề nghị kết nạp vào Liên hợp quốc của “Chính phủ” tự xưng này do đó được xem là vô hiệu.” Điện tín này được ghi nhận lại vào văn bản số S/2466 ngày 03/01/1952 của Hội đồng Bảo an. Lần xin gia nhập này không được xem xét. Tại cuộc họp thứ 603 ngày 19/9/1952 của Kỳ họp thứ 7 Hội đồng Bảo an, đơn xin gia nhập của Việt Nam được xem xét nhưng 10 thành viên Hội đồng bỏ phiếu chống, Liên Xô bỏ phiếu thuận.[4] Tại cuộc họp này, đơn xin gia nhập của Quốc gia Việt Nam do Pháp chuyển (văn bản số S/2466 của Hội đồng Bảo an ngày 17/9/1952) cũng được xem xét, với 10 phiếu thuận và 01 phiếu phủ quyết của Liên Xô.[5]
  4. Ngày 15/7/1975, Chủ tịch Chính phủ Cách mạng lâm thời Miền Nam Việt Nam Huỳnh Tấn Phát gửi điện tín cho Tổng thư ký Liên hợp quốc xin chuyển đơn xin gia nhập vào Liên hợp quốc của Cộng hoà Miền Nam Việt Nam (văn bản số S/11756). Ngày 16/7/1975, Thủ tướng Phạm Văn Đồng gửi điện tín cho Tổng thư ký Liên hợp quốc xin chuyển đơn xin gia nhập Liên hợp quốc của Việt Nam Dân chủ Cộng hoà (văn bản số S/11761). Đơn xin của hai nước Việt Nam được Uỷ ban Điều phối Tổ chức các quốc gia không liên kết ủng hộ.[6] Hội đồng Bảo an có hai cuộc họp để xem xét hai đơn này; Mỹ phủ quyết bốn dự thảo nghị quyết khuyến nghị kết nạp Việt Nam (02 cho VNDCCH và 02 cho CHMNVN). Các dự thảo do 09 nước đồng bảo trợ, gồm Belarus, Cameroon, Liên Xô, Mauritania, Iraq, Thuỵ Điển, Trung Quốc, Tanzania, và Guyana.

Cuộc họp, ngày

Dự thảo nghị quyết đề nghị kết nạp Việt Nam

Kết quả bỏ phiếu

 

Cuộc họp thứ 1836 ngày 11/08/1975 của Hội đồng Bảo an

Dự thảo nghị quyết về việc kết nạp Cộng hòa Miền Nam Việt Nam (văn bản số S/11975) 13 ủng hộ

01 phiếu phủ quyết (Mỹ)

01 phiếu trắng (Costa Rica)

 

Dự thảo nghị quyết về việc kết nạp Việt Nam Dân chủ Cộng hòa (văn bản số S/11796)

Cuộc họp toàn thể thứ 2354 ngày 19/09/1975 của Đại hội đồng

Thông qua Nghị quyết số 3366 (XXX) kêu gọi Hội đồng Bảo an xem xét lại và đồng ý khuyến nghị kết nạp hai nước Việt Nam
Cuộc họp thứ 1846 ngày 30/09/1975 của Hội đồng Bảo an

Dự thảo nghị quyết về việc kết nạp Cộng hòa Miền Nam Việt Nam (văn bản số S/11832)

14 phiếu ủng hộ

01 phiếu phủ quyết (Mỹ)

 

Dự thảo nghị quyết về việc kết nạp Việt Nam Dân chủ Cộng hòa (văn bản số S/11833)

Các dự thảo nghị quyết của Hội đồng Bảo an do 09 nước đồng bảo trợ: Belarus, Trung Quốc, Guyana, I-rắc, Mauritania, Thụy Điển, Liên Xô, Cameroon và Tanzania.

 

Phát biểu sau cuộc họp thứ 1836,[7] đại sứ Mỹ giải thích rằng đây là lần đầu tiên Mỹ dùng quyền phủ quyết để ngăn việc kết nạp thành viên mới, và việc phá vỡ truyền thống 30 năm này nhằm phản đối việc kết nạp có lựa chọn ở Hội đồng Bảo an. Ông này dẫn lại việc Hội đồng Bảo an từ chối xem xét đơn xin gia nhập của Hàn Quốc trong cuộc họp thứ 1834 ngày 06/08/1975 trước đó. Ông nhấn mạnh dù bỏ phiếu phủ quyết nhưng không có nghĩa Mỹ phản đối việc kết nạp hai nước Việt Nam. Cuộc họp thứ 1846 sau đó, ông cũng giải thích tương tự về việc sử dụng quyền phủ quyết.[8]

  1. Ngày 10/8/1976, Thủ tướng Phạm Văn Đồng gửi thư xin gia nhập Liên hợp quốc của nước Cộng hoà Xã hội chủ nghĩa Việt Nam (văn bản số S/12183). Đại hội đồng thông qua Nghị quyết 31/21 ngày 26/11/1976 đề nghị Hội đồng Bảo an xem xét và quyết định khuyến nghị kết nạp Việt Nam.[9] Tuy nhiên Hội đồng Bảo an không thu xếp bất kỳ cuộc họp nào để xem xét vấn đề này cho đến ngày 20/7/1977. Trước đó, ngày 11/7/1977 đại diện Việt Nam tại Liên hợp quốc với tư cách quan sát viên, ông Dinh Ba Thi, đã gửi thư đề nghị Tổng thư ký đề xuất Hội đồng Bảo an xem xét kết nạp theo tinh thần Nghị quyết 31/21 của Đại hội đồng. Ngày 20/7/1977 Hội đồng Bảo an mở cuộc họp xem xét đơn xin gia nhập của Việt Nam. Dự thảo nghị quyết trình để xem xét tại cuộc họp do 11 nước bảo trợ, bao gồm Ấn Độ, Benin, Libya, Liên Xô, Mauritius, Rumani, Pháp, Panama, Pakistan, Trung Quốc và Venezuela.[10] Hội đồng bảo an đã thông qua Nghị quyết 413 khuyến nghị Đại hội đồng kết nạp Việt Nam. Hai tháng sau, Đại hội đồng thông qua Nghị quyết 32/2 chính thức kết nạp Việt Nam thành thành viên thứ 149 của Liên hợp quốc.

***

Điều 4 Hiến chương quy định về điều kiện và thủ tục kết nạp thành viên mới. Khoản 1 Điều này quy định quốc gia nộp đơn xin gia nhập cần thoả mãn 05 điều kiện (1) là quốc gia, (2) yêu chuộng hoà bình (peace-loving states), (3) chấp nhận các nghĩa vụ theo Hiến chương, (4) có khả năng thực hiện các nghĩa vụ theo Hiến chương và (5) sẵn sàng thực hiện các nghĩa vụ đó. Đây là các điều kiện cần và đủ để kết nạp thành viên, các quốc gia và cơ quan có thẩm quyền kết nạp không được đưa thêm các điều kiện khác.[11] Mỗi đơn xin gia nhập cần phải được xem xét riêng rẻ.[12] Việc đặt điều kiện kết nạp một quốc gia nếu một quốc gia khác được kết nạp vi phạm Điều 4(1) trên khi đặt ra thêm điều kiện bên ngoài điều này.[13] Trường hợp Mỹ phủ quyết đơn xin gia nhập của hai nước Việt Nam năm 1975 nêu trên do Hội đồng Bảo an không xem xét đơn của Hàn Quốc rõ ràng đã vi phạm Điều 4(1).

Điều 4(2) quy định Đại hội đồng sẽ quyết định kết nạp thành viên mới trên cơ sở khuyến nghị của Hội đồng Bảo an. Như vậy đơn xin gia nhập của một quốc gia sẽ đi qua Hội đồng Bảo an trước để ra khuyến nghị, sau đó sẽ chuyển cho Đại hội đồng xem xét quyết định kết nạp. Tại Hội đồng Bảo an, nghị quyết khuyến nghị kết nạp thành viên cần ít nhất 9 phiếu bao gồm phiếu không chống (concurring vote) của tất cả năm uỷ viên thường trực.[14] Đại hội đồng thông qua nghị quyết kết nạp cần 2/3 thành viên có mặt và bỏ phiếu.[15]

Trần H. D. Minh

(Cập nhật lại: 30/12/2017, 06/9/2018)

———————————————————————–

[1] Xem các bài báo sau đây: http://baoquocte.vn/infographic-40-nam-viet-nam-gia-nhap-lien-hop-quoc-56935.html; http://tapchimattran.vn/the-gioi/viet-nam-gia-nhap-lien-hop-quoc-moc-son-lich-su-9912.html; http://tapchicongsan.org.vn/Home/PrintStory.aspx?distribution=8203&print=true

[2] Repertoire of the United Nations, Chapter VII. Practice relative to recommendations to the General Assembly regarding the admission of new members, 1946 – 1951, xem tại http://www.un.org/en/sc/repertoire/46-51/46-51_07.pdf

[3] Xem biên bản cuộc họp 603th ngày 19/9/1952 tại đây http://repository.un.org/bitstream/handle/11176/85446/S_PV.603-EN.pdf?sequence=2&isAllowed=y

[4] Xem biên bản cuộc họp 603th ngày 19/9/1952 tại đây http://repository.un.org/bitstream/handle/11176/85446/S_PV.603-EN.pdf?sequence=2&isAllowed=y

[5] Như trên.

[6] Tuyên bố gửi cho Tổng thư ký Liên hợp quốc ngày 07/8/1975 (văn bản số S/11793), xem tại https://documents-dds-ny.un.org/doc/UNDOC/GEN/N75/154/38/pdf/N7515438.pdf?OpenElement

[7] Biên bản cuộc họp 1836, xem tại http://repository.un.org/handle/11176/70819 (cập nhật lại link, truy cập ngày 06/9/2018).

[8] Biên bản cuộc họp 1846, xem tại http://repository.un.org/handle/11176/70835 (cập nhật lại link, truy cập ngày 06/9/2018).

[9] Nghị quyết 31/21 của Đại hội đồng ngày 26/11/1976, xem tại https://documents-dds-ny.un.org/doc/RESOLUTION/GEN/NR0/302/04/IMG/NR030204.pdf?OpenElement

[10] Xem văn bản số S/12366 ngày 18/7/1977, xem tại https://documents-dds-ny.un.org/doc/UNDOC/GEN/N77/136/89/pdf/N7713689.pdf?OpenElement

[11]Vụ các điều kiện kết nạp thành viên Liên hợp quốc, Ý kiến tư vấn của Toà ICJ năm 1948, tr. 9 – 11.

[12] Như trên.

[13] Như trên, tr. 12.

[14] Điều 27(2), Hiến chương Liên hợp quốc.

[15] Điều 18(2), Hiến chương Liên hợp quốc.

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Đăng xuất /  Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

Connecting to %s

Create a website or blog at WordPress.com

Up ↑

%d bloggers like this: